ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Γράφει ο Χρήστος Ζάλιος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 1

ΧΟΡΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.. 2

ΧΟΡΟΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.. 2

ΧΟΡΟΙ ΚΙΛΚΙΣ - ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΑΣ.. 5

ΧΟΡΟΙ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ.. 7

ΧΟΡΟΙ ΕΔΕΣΣΑΣ.. 9

ΧΟΡΟΙ ΑΡΙΔΑΙΑΣ.. 11

ΧΟΡΟΙ ΝΑΟΥΣΑΣ.. 12

ΧΟΡΟΙ ΒΕΡΟΙΑΣ.. 18

ΧΟΡΟΙ ΠΕΔΙΝΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ.. 19

ΧΟΡΟΙ ΡΟΥΜΛΟΥΚΙΟΥ.. 21

ΧΟΡΟΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ.. 22

ΧΟΡΟΙ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ - ΠΙΕΡΙΩΝ.. 23

ΧΟΡΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.. 24

ΧΟΡΟΙ ΚΟΖΑΝΗΣ - ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ.. 24

ΧΟΡΟΙ ΦΛΩΡΙΝΑΣ.. 28

ΧΟΡΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ.. 31

ΧΟΡΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ.. 31

ΧΟΡΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.. 32

ΧΟΡΟΙ ΣΕΡΡΩΝ.. 32

ΧΟΡΟΙ ΔΡΑΜΑΣ.. 35

ΧΟΡΟΙ ΚΑΒΑΛΑΣ.. 36

ΧΟΡΟΙ ΠΟΥ ΑΠΑΝΤΩΝΤΑΙ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ.. 37

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.. 38

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Μακεδονία, είναι ένα από τα γεωγραφικά διαμερίσματα της ηπειρωτικής Ελλάδας και αποτελεί το νότιο και μεγαλύτερο μέρος της ευρύτερης γεωγραφικής και ιστορικής περιοχής της Μακεδονίας. Βρίσκεται ανάμεσα στην οροσειρά της Πίνδου και τον ποταμό Νέστο. Σήμερα αποτελεί βόρειο γεωγραφικό και ιστορικό διαμέρισμα, το δεύτερo μεγαλύτερο σε πληθυσμό και το μεγαλύτερο σε έκταση, (25,9% της όλης έκτασης) της Ελληνικής επικράτειας, οριζόμενο προς βορρά από τα σύνορα με την FYROM και την Βουλγαρία, προς νότια από τη Θεσσαλία και το Αιγαίο Πέλαγος, προς ανατολικά από τη Δυτική Θράκη και δυτικά από την Ήπειρο και Αλβανία.

Στη Μακεδονία απαντά κανείς μεγάλη ποικιλία από χορούς μουσική και ρυθμούς που ανήκουν στην χορευτική παράδοση είτε των γηγενών πληθυσμών είτε των προσφύγων που ήρθαν από την Βόρεια Θράκη και τη Μ. Ασία και εγκαταστάθηκαν σ’ αυτήν μετά το 1923. Συναντούμε χορούς κυκλικούς και αντικριστούς. Ακόμη στα όριά της είναι εμφανής η επιρροή από τη Θράκη, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τα νησιά του Αιγαίου, καθώς και από τις σλάβικες φυλές των βορείων συνόρων της.

Τη Μακεδονία σύμφωνα με τη γεωμορφολογία της τη χωρίζουμε σε :

Κεντρική Μακεδονία που περιλαμβάνει τους νομούς : Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Χαλκιδικής, Πέλλας, Ημαθίας και Πιερίας.

Δυτική Μακεδονία που περιλαμβάνει τους νομούς : Κοζάνης, Φλώρινας, Καστοριάς και Γρεβενών.

Ανατολική Μακεδονία που περιλαμβάνει τους νομούς : Σερρών, Καβάλας, Δράμας.

Η εργασία αυτή έχει ως κύριο στόχο να αναδείξει την πληθώρα των χορών που υπάρχουν στη Μακεδονία καθώς και το που μπορεί κάποιος να τους βρει στη βιβλιογραφία του παραδοσιακού χορού. Μουσικοκινητική ανάλυση των χορών καθώς και περισσότερα λαογραφικά στοιχεία θα βρείτε στη βιβλιογραφία που προτείνετε δίπλα σε κάθε χορό αλλά και στο τέλος της εργασίας.

Τα στοιχεία των χορών που ακολουθούν προέρχονται κυρίως από βιβλιογραφική έρευνα. Πολλοί από τους χορούς απαντώνται σε περισσότερες από μια περιοχές συνήθως με άλλο όνομα ή και διαφορετικό κινητικό μοτίβο, γι’ αυτό και είναι δύσκολο να τους εντάξουμε κάπου μόνο γεωγραφικά. Δίνονται πολύ περιληπτικά στοιχεία για τον κάθε χορό, όπως ο ρυθμός του, κάποιες πληροφορίες για τον τρόπο που χορεύεται, καθώς και το που τον βρίσκουμε στη βιβλιογραφία.

Στις περιπτώσεις που έχουμε διαφορά από τον ένα συγγραφέα στον άλλο όσον αφορά τον αριθμό των βημάτων ενός χορού, αυτό οφείλεται πολλές φορές στο διαφορετικό τρόπο ανάλυσης του κινητικού μοτίβου και όχι απαραίτητα στην ύπαρξη διαφορετικών βημάτων του χορού, χωρίς φυσικά να αποκλείεται και η δεύτερη περίπτωση. Σε τέτοια περίπτωση ο ενδιαφερόμενος πρέπει να προστρέξει και στις άλλες βιβλιογραφικές αναφορές για να έχει πληρέστερη εικόνα του χορού.

Όλοι οι χοροί που αναφέρονται ως κυκλικοί χορεύονται σε ανοιχτό κύκλο. Παλιά δημιουργούνταν ξεχωριστοί κύκλοι ανδρών και γυναικών ή στον ίδιο κύκλο έμπαιναν πρώτα όλοι οι άνδρες και ακολουθούσαν οι γυναίκες. Ο συνδετικός κρίκος μεταξύ ανδρών και γυναικών ήταν πάντα το μαντήλι τη μια άκρη του οποίου κρατούσε ο τελευταίος των ανδρών και την άλλη η πρώτη των γυναικών.

Πολλοί χοροί της Μακεδονίας έχουν το χαρακτηριστικό γνώρισμα να ξεκινάνε με πολύ αργό ρυθμό και να καταλήγουν σε πολύ γρήγορο ρυθμό. Π.χ Γκάιντα, Μάρενα, Στάνκενα, Σουλεϊμάνοβο, Γκέϊκο κ.α. Ιδιαίτερο γνώρισμα των χορών της Μακεδονίας είναι η μεγάλη ποικιλία των ρυθμών που απαντώνται. Βρίσκουμε ρυθμούς από δίσημους έως και 16σημους. Εντύπωση προκαλεί η ύπαρξη πολλών χορών σε 11σημο ρυθμό.

ΧΟΡΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΧΟΡΟΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Αρ.	Χορός (Περιοχή)	Σύντομη περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Παρτάλω (Πυλαία) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 195 Παπαχρήστου 1960 : 45 Δήμας 1980 : 68 Κόκκινος 1987 : 172 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 235	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	2/4
2	Καπουτζήδων - ή Συρτός πυλαίας (Πυλαία) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 54 Παπαχρήστου 1960 : 44 Δήμας 1980 : 64 Κόκκινος 1987 : 141 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 315 Δούκας 1980 : 16	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω και έχουμε άρση των χεριών από το 7ο έως το 12ο βήμα. Ο χορός αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 4 μουσικά μέτρα.	7/8
3	Τρεχάτος ή Φιδίσιος (Νεοχωρούδα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 193 Κόκκινος 1987 : 148 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 289	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός έχει αργό και γρήγορο μέρος. Το πρώτο μέρος αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα, ενώ το δεύτερο μέρος αποτελείται από 20 κινήσεις που εκτελούνται σε 9 μουσικά μέτρα.	7/8
4	Παναγιώτα (Δρυμό-Άσυρο) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 182 Κόκκινος 1987 : 144 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 255	Κυκλικός γυναικείος χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες ή και αγκαζέ. Αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	7/8
5	Έβγα Σουλτάνα μου στο παραθύρι (Πυλαία) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 196	Αντικριστός γυναικείος χορός που χορεύεται ελεύθερα στο χώρο.	9/8
6	Πρωτόψωμο (Τρίλοφος – Επανωμή) Βιβλιογραφία : Λυκεσάς 1993 : 150	Είναι γυναικείος κυκλικός χορός του γάμου που χορεύεται στο σπίτι του γαμπρού ή και της νύφης την παραμονή του γάμου. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	2/4
7	Καμπάνα (Ξηρότοπου) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 249	Βλέπε Τσουράπια	9/8
8	Αντικριστός Μακεδονίας Βιβλιογραφία : Δήμας 1980 : 75 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 296 Δούκας 1980 : 16	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες σε ζευγάρια αντικριστά. Αποτελείται από 4 βήματα που επαναλαμβάνονται προς διάφορες κατευθύνσεις.	9/8
9	Τ’ άστρι κι του φεγγαράκι ή Πηδηχτός (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 183 Παπαχρήστου 1972 : 59 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 256	Κυκλικός γυναικείος χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τα ζωνάρια. Εκτελείται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος που είναι αργό αποτελείται από 8 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Το δεύτερο μέρος αποτελείται από δύο κινήσεις σε κάθε μουσικό μέτρο, που επαναλαμβάνονται οκτώ φορές.	1ο : 4/4 2ο : 2/4
10	Γαϊτάνι (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 107	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.
11	Σιγανός (Σοχός) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 586	Αντρικός κυκλικός χορός. Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.
12	Στράτα (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 58	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τα ζωνάρια. Εκτελείται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος εκτελούνται 8 βήματα και στο δεύτερο μέρος 6 βήματα.
13	Αραδιαστός χορός (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 57	Γυναικείος κυκλικός χορός με λαβή των χεριών από τους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 8 βήματα που εκτελούνται δύο φορές προς τη φορά του κύκλου και δύο φορές αντίθετα στη φορά.
14	Ρουμιουσούδα (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 58	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις ζώνες. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.
15	Κατέβα Λένκου (Δρυμός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 56	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.	2/4
ΧΟΡΟΙ ΚΙΛΚΙΣ - ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Γκάϊντα	Βλέπε Γκάϊντα στο τέλος
2	Γκέϊκος (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 191 Ηλιάδης-Ζήκος 1988 : 67 Μπάμπαλης 1990 : 78	Ανδρικός κυκλικός χορός που έχει δύο μέρη. Το πρώτο μέρος του χορού είναι αργό και χορεύεται στα τρία με αυτοσχεδιασμούς του πρωτοχορευτή. Το δεύτερο μέρος είναι γρήγορο σε 7/8 και ο πρωτοχορευτής κινείται ελικοειδώς. Η λαβή των χεριών στο πρώτο μέρος είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες και στο δεύτερο μέρος από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω.	1ο 4/4 2ο 7/8
3	Καρασούλης (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 256	Ανδρικός κυκλικός χορός. Χορός που απαιτεί μεγάλη δεξιοτεχνία από τον πρωτοχορευτή και ικανότητα αυτοσχεδιασμού.	11/8
4	Μπόϊμτσα
5	Στάγκινα
6	Μάσο (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 378	Αντρικός χορός
7	Μπαρμπαγιώργεφτσα (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 414	Αντρικός κυκλικός χορός
8	Μπαμπαϊτικος ή Παληκαρίσιος
9	Του Κατσάμπα
10	Πουσιντνίτσα
11	Μάρενα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 377	Μικτός κυκλικός χορός. (Βλέπε Μάρενα στα χωριά της Νάουσας)	11/8
12	Λισσάβω (Γουμένισσα Κιλκίς) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 187	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από 24 κινήσεις που εκτελούνται σε 11 μουσικά μέτρα.	7/8
13	Αναστασιά
14	Κατερίνως
15	Μαντιλάκι (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 365	Γυναικείος κυκλικός χορός που χορεύεται στο σπίτι της νύφης την ώρα του αποχωρισμού από τους δικούς της.
16	Ολυμπία (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 185	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από 20 κινήσεις που εκτελούνται σε 9 μουσικά μέτρα.	2/4
17	Προσκυνητός (Γουμένισσα Κιλκίς) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 189	Γυναικείος χορός του γάμου που χορεύεται από τις φιλενάδες της νύφης όταν αποχαιρετά τους δικούς της και ξεκινά για την εκκλησία. Αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο είναι ελεύθερου ρυθμού χωρίς βήματα ενώ το δεύτερο είναι σε ρυθμό 7/8. Τα δύο μέρη εναλλάσσονται διαδοχικά.	1ο ελ. ρυθμού 2ο 7/8
18	Μπάμπω χοροσού
19	Ντούσκος ή Στρωτός
20	Γεροντίστικος
21	Δεκαοχτάρα (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 134	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.
22	Κλαϊνιάτσκα ή Προσκυνητός (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 295	Χορεύεται στο σπίτι της νύφης την παραμονή του γάμου από τις συγγένισσες και φίλες της. Έχει δύο μέρη. Στο πρώτο που είναι ελεύθερου ρυθμικού τύπου οι χορεύτριες κάνουν ένα είδος προσκυνήματος. Στο δεύτερο χορεύουν ένα κιν. μοτίβο τύπου ΄΄στα τρία΄΄.
23	Κρίβατα ή Κουτσός ή Τικφέσκο (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 334	Βλέπε χορό Τικφέσκο	4/4 2/4
24	Ντούντουλο (Γουμένισσα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 440	Χορός για την πρόκληση βροχής.
ΧΟΡΟΙ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Καγγελευτός (Ιερισσού) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 197 Λυκεσάς 1993 : 153 Κόκκινος 1987 : 165 Παπαχρήστου 1972 : 61 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 261	Χορεύεται από όλους τους κατοίκους της Ιερισσού την τρίτη μέρα του Πάσχα στην τοποθεσία Μαύρο Αλώνι εις ανάμνηση ιστορικού γεγονότος. Το χορό αρχίζουν οι γεροντότεροι. Πρώτα πιάνονται οι άνδρες και στη συνέχεια οι γυναίκες (αγκαζέ). Ο χορός αποτελείται από 5 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα.	4/4
2	Καγκελωτός ή Σταυρωτός (Αρναία) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 234
3	Κοτσμάνε (Αρναίας) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 67	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.
4	Συρτός Πολυγύρου
5	Έχου βδουμάδα (Ιερισσός) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 176	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.	7/8
6	Ήρθαν καράβια στο γιαλό (Πολύγυρος) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 69	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι χιαστί. Ο χορός έχει δύο μέρη. Το πρώτο αποτελείται από 6 βήματα που επαναλαμβάνονται 6 φορές. Το δεύτερο μέρος αποτελείται από 12 βήματα στη φορά που επαναλαμβάνονται προς τα αριστερά.
7	Μαξιλάρι
8	Μαύρα ματάκια φίλησα (Ιερισσός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 64	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Τα χέρια λυγίζουν στους αγκώνες στα βήματα 8ο και 11ο .Αποτελείται από 12 βήματα.	7/8
9	Μια βραδιά σκοτείνιασε (Ιερισσός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 63	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Τα χέρια λυγίζουν στους αγκώνες στα βήματα 8ο και 11ο . Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.
10	Λεβέντημ’ το φεσάκι σου (Ιερισσός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 65	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από 6 βήματα.
11	Μια προσταγή μεγάλη (Ιερισσός) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 64	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από 6 βήματα.	4/4
12	Πάνω στην τριανταφυλλιά (Πολύγυρος) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 71	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι χιαστί. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος εκτελούνται 6 βήματα, ενώ στο δεύτερο μέρος 9 βήματα.
13	Πέντε παιδιά πολυγυρνά (Πολύγυρος) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 66	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω έως το 3ο βήμα, λυγισμένα στους αγκώνες στο ύψος των ώμων στο 4ο και πάλι κάτω στο 5ο βήμα. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.
14	Σήμερα είναι τ’ Αηλιά (Πολύγυρος) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 68	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος εκτελούνται δύο δωδεκάρια ίδια με του καλαματιανού. Στο δεύτερο μέρος εκτελούνται 6 βήματα που επαναλαμβάνονται 4 φορές.	7/8
ΧΟΡΟΙ ΕΔΕΣΣΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Στάνκενα ή Σταματούλα (Έδεσσα-Αριδαία-Νάουσα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 197 Μαγκούτης 1975 : 26 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 303	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Ο χορός έχει δύο μέρη. Στο πρώτο που είναι αργό η λαβή των χορευτών είναι από τους ώμους, ενώ στο δεύτερο που είναι γρήγορο η λαβή είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Το αργό μέρος χορεύεται με 6 κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα, ενώ το γρήγορο μέρος έχει δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα.	11/8
2	Πουσιντνίτσα ή Συγκαθιστός (Έδεσσα-Αριδαία-Νάουσα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 202 Μαγκούτης 1975 : 34 Βιβλιογραφία Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 287	Αντρικός χορός που χορεύεται ελεύθερα στο χώρο από ένα άτομο ή δυο άτομα αντικριστά. Αποτελείται από δυο χορευτικά μοτίβα. Το πρώτο όπου τα βήματα είναι στρωτά αποτελείται από 4 κινήσεις που εκτελούνται σε ένα μουσικό μέτρο. Το δεύτερο όπου τα βήματα είναι πηδηχτά αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε ένα μουσικό μέτρο. Στο χορό γίνονται στροφές και καθίσματα, πολλές φορές δε χορεύεται και μέσα σε ένα μεγάλο ταψί.	15/8
3	Οτφόρε Λένω ή Άνοιξε Ελενίτσα την πορτούλα Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 32 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 309	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους. Ο χορός αποτελείται από τρία μέρη εκ των οποίων τα δύο εκτελούνται αργά και το τρίτο γρήγορα. Τα Α και Β μέρη αποτελούνται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα. Το Γ μέρος αποτελείται από 10 κινήσεις.	2/4
4	Μπαϊτούσκα (Παντρειά) Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 27	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Αποτελείται από 11 διπλές κινήσεις. (Βλέπε και Μακεδονικό κλέφτικο όπου είναι ο ίδιος χορός + ένα βήμα).	2/4
5	Μπούκιτε Ρασβίβατ ή Οι Οξιές ανθίζουν (Ν. Πέλλας) Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 33	Μικτός κυκλικός χορός. Αποτελείται από τρία μέρη εκ των οποίων τα δύο πρώτα είναι αργά και το τρίτο γρήγορο. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Το πρώτο μέρος αποτελείται από 6 βήματα, το δεύτερο από 10 βήματα και το τρίτο από 8 βήματα.	11/8
6	Τικφέσκινο ή Κολοκυθένια (Ν.Πέλλας) Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 36	Βλέπε Τικφέσκο
7	Τσουράπια ή Σαρενι τσουράπι Βιβλιογραφία : Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 268 Λουτζάκη 1979 : 100 Ναλμπάντης 1984 : 212	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Η ονομασία του χορού προέρχεται από το τραγούδι «παρδαλά τσουράπια», με το οποίο χορεύεται. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	9/8
8	Σουλεϊμάν Αγάς ή Σουλεϊμάνοβο (Νομός Πέλλας) Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 23	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο που είναι αργό αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα και η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους. Το δεύτερο που είναι γρήγορο αποτελείται από 10 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	11/8
9	Πουστσένο-Τζέμο	Βλέπε Λεβέντικος
10	Γύρος Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 132	Χορός που καταγράφηκε από το Θέατρο Δόρας Στράτου στα Νέα Φλογητά Έδεσσας.
11	Ράμνο
12	Αντικριστός-Εδεσσαϊκός Βιβλιογραφία : Μαγκούτης 1975 : 28	Χορός ζευγαρωτός. Οι χορευτές κρατούν στο χέρι μαντήλι τα οποία κουνούν πότε εδώ και πότε εκεί. Ο χορός αποτελείται από 8 βήματα σε παραλλαγές.	9/8
ΧΟΡΟΙ ΑΡΙΔΑΙΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Μπαϊτούσκινο (Πρόμαχοι) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 199 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 278	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 22 κινήσεις που εκτελούνται σε 11 μουσικά μέτρα.	7/8
2	Τρίτε πάτα (Πρόμαχοι) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 201 Μαγκούτης 1975 : 25 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 311 Λάντζος 1989 : 16 Ράφτης 1995 : 689	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός έχει αργό και γρήγορο μέρος. Η λαβή των χεριών στο πρώτο μέρος (αργό) είναι από τους ώμους και γίνονται 13 κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα. Στο δεύτερο μέρος (γρήγορο) η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες και γίνονται τα ίδια βήματα πιο πηδηχτά.	7/8
3	Πατρώνα ή Πατρούνινο ή Πατρούλα (Έδεσσα-Αριδαία-Νάουσα-Αλεξάνδρεια) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 204 Μαγκούτης 1975 : 25 Κόκκινος 1987 : 163 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 271	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τεντωμένα χέρια και λυγισμένους αγκώνες όταν χορεύουμε με μέτωπο στο κέντρο του κύκλου. Ο χορός αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	11/8
4	Τικφέσκο ή Τικφέσκινο (Πρόμαχοι Αριδαίας) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 206	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός παριλαμβάνει δυο μέρη. Στο πρώτο μέρος που είναι αργό η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους. Στο δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	1ο 4/4 2ο 2/4
5	Ζάϊκο προμάχων
6	Σουλεϊμάνοβο Θεοδωρακίου	Βλέπε Σουλεϊμάν Αγάς
7	Μουλάϊεβο Βιβλιογραφία : Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 264	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός έχει δύο μέρη. Στο πρώτο που είναι αργό η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους και έχουμε 6 βήματα. Στο δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω και έχουμε 9 βήματα. Στο πρώτο καθώς και στο δεύτερο μέρος ο πρωτοχορευτής μπορεί να εκτελεί αυτοσχεδιασμούς.	11/8
8	Μπούκιτε ρασβίβατ
9	Τζέμο
10	Χασαποσέρβικο
11	Ράϊκο
ΧΟΡΟΙ ΝΑΟΥΣΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Ζαλιστός Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 108	Είναι η πρώτη μελωδία που ακούγεται από τους ζουρνάδες κατά την τέλεση του παλαιότατου αποκριάτικου χορευτικού δρώμενου "Μπούλες" στη Νάουσα. Με το σκοπό αυτό που είναι ελεύθερου ρυθμικού τύπου γίνεται το μάζεμα από σπίτι σε σπίτι, όλων των μελών του μπουλουκιού που θα πάρουν μέρος στο δρώμενο. Αφού συγκεντρωθούν όλοι οι χορευτές, πηγαίνουν στο Δημαρχείο σήμερα, στο κονάκι του Μουντήρη στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Από εκεί θα έπαιρναν την άδεια από τις αρχές να τελέσουν το έθιμο. Ο χορός τελείται κατά ζεύγη. Ο χορευτής στέκεται με τα πόδια ελαφρώς ανοικτά, τα χέρια σε λοξή ανάταση και ο κορμός του γέρνει ελαφρά προς τα πίσω. Ο βοηθός στέκεται πίσω και λίγο δεξιά (η αριστερά), με το δεξί του χέρι κρατάει το δεξί χέρι του χορευτή, ενώ με το αριστερό υποβαστάζει τη ράχη του. Αφού ο χορευτής κουνήσει το στήθος του μερικές φορές, με τρόπο που να κουδουνίζουν τα νομίσματα του θώρακα, αλλάζει θέση – ρόλο με το βοηθό του και γίνεται χορευτής ο βοηθός.	Ελεύθερου ρυθμικού τύπου
2	Μακρινίτσα Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 226 Ζάλιος 2009 : 124 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 259	Είναι κυκλικός χορός, γυναικείος που χορεύεται μόνο στη Νάουσα. Είναι ένας από τους λίγους πένθιμους χορούς της Ελλάδας συνδεδεμένος με ένα τραγικό γεγονός που σημάδεψε τη Νάουσα και την ψυχή των κατοίκων της. Μας θυμίζει το ολοκαύτωμα της πόλης στο βωμό της ελευθερίας το 1822. Η λαβή των χορευτριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός συναντάται σε δύο εκδοχές. Στην πρώτη που χορεύεται από τις «Μπούλες» με πρωτοχορευτή πάντα τη νύφη-Μπούλα, είναι αργός συρτός με κίνηση όλο προς τα εμπρός όπως στο Μουσταμπέϊκο. Στη δεύτερη που είναι πιθανόν μεταγενέστερη, ο χορός αποτελείται από 12 βήματα και ολοκληρώνεται σε 4 μουσικά μέτρα. Ο ρυθμός είναι 2/4 αργός.	2/4
3	Νιζάμικος Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 120 Πραντσίδης 2004 : 228 Κόκκινος 1987 : 167 Παπαχρήστου 1972 : 29 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 262	Ο Νιζάμικος είναι από τους πιο αγαπητούς χορούς της Νάουσας. Χορεύεται και σήμερα από όλους τους Ναουσαίους, άνδρες, γυναίκες, παιδιά σε κάθε γλέντι και διασκέδαση. Τις αποκριές χορεύεται πάρα πολύ από τις "Μπούλες" σχεδόν σε κάθε στάση των μπουλουκιών. Είναι πηδηχτός κυκλικός χορός. Η λαβή είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 8 βήματα και ολοκληρώνεται σε 2 μουσικά μέτρα	2/4
4	Μελικές Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 116 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 263	Είναι κυκλικός, αργός χορός της Νάουσας. Παλιότερα χορευόταν στα γλέντια από τις γυναίκες και τους γεροντότερους. Σήμερα τον χορεύουν κυρίως γυναίκες και στις "Μπούλες" τα μικρά παιδιά που παίρνουν μέρος στο μπουλούκι. Ο χορός έχει οκτώ βήματα και ολοκληρώνεται σε δύο μουσικά μέτρα. Η λαβή είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο ρυθμός είναι 2/4 αργός	2/4
5	Πατινάδα Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 230 Ζάλιος 2009 : 109	Είναι ο πιο αγαπητός χορός στη Νάουσα. Υπάρχει πληθώρα παραδοσιακών τραγουδιών που χορεύονται πατινάδες σε ρυθμούς 2/4, 7/8, 11/16 και 9/8. Στον παραδοσιακό Ναουσαίϊκο γάμο στις αρχές του 20ου αιώνα, πατινάδες παιζόταν όταν έπαιρναν την προίκα, κατά τη μεταφορά της νύφης στο σπίτι του γαμπρού όπου γινότανε η στέψη, μετά το γαμήλιο γλέντι ξημερώματα Κυριακής. Η πατινάδα όταν χορεύεται με μελωδίες σε ρυθμό 7/8 και 2/4 ολοκληρώνεται σε 6 βήματα που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα. Ενώ όταν χορεύεται σε ρυθμό 9/8 ολοκληρώνεται σε 8 βήματα που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Με έναν ξεχωριστό τρόπο χορεύεται η πατινάδα από τις Μπούλες τις Αποκριές. Ο χορός είναι πομπικός και χορεύεται για τη μετακίνηση του χορευτικού ομίλου στους δρόμους από πλατεία σε πλατεία. Η κίνηση γίνεται σε δύο στίχους κατ' αντιζυγία και ανάμεσα στις Μπούλες κινείται ήσυχα μία νύφη, που είναι άντρας ντυμένος γυναικεία.	2/4 7/8 11/16 9/8
6	Μουσταμπέϊκος Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 229 Ζάλιος 2009 : 128	Είναι από τις πιο αγαπητές Ναουσαίικες μελωδίες. Χορευόταν και χορεύεται στα γλέντια από άνδρες και γυναίκες. Είναι κυκλικός χορός, αργός συρτός. Η λαβή είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Στο αποκριάτικο έθιμο «Μπούλες» χορεύεται από τη νύφη και από τα μικρά παιδιά του μπουλουκιού. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα και ολοκληρώνεται σε 2 μουσικά μέτρα.	11/16
7	Σαρανταπέντε Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 130	Το Σαρανταπέντε είναι κυκλικός συρτός χορός. Χορεύεται στη Νάουσα από τις «Μπούλες» κατά τη διάρκεια της Αποκριάς. Η λαβή είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Ο χορός έχει 18 βήματα και ολοκληρώνεται σε 6 μουσικά μέτρα. Από το 1 έως το 12 χορεύεται με τα χέρια λυγισμένα στους αγκώνες, στο 13 έως 15 οι αγκώνες τεντώνουν με τα χέρια κάτω, στο 16 οι αγκώνες λυγίζουν και πάλι	7/8
8	Ξεχωριστός Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 133	Ο Ξεχωριστός χορεύεται από πολύ παλιά στη Νάουσα ως σκόρπιος χορός, ελεύθερα στο χώρο χωρίς λαβή. Χορεύονταν από άνδρες και γυναίκες στους γάμους και πάρα πολύ τις αποκριές. Οι χορευτές κινούνται ελεύθερα, αυτοσχεδιάζοντας, εμπρός- πίσω- πλάγια και τα χέρια τους κινούνται επίσης ελεύθερα. Τα βασικά βήματα του χορού είναι 8 και ολοκληρώνονται σε δύο μουσικά μέτρα.	9/8
9	Συγκαθιστός Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 137	Είναι χορός που χορευότανε στους γάμους. Στο γαμήλιο γλέντι τον πρώτο χορό τον Συγκαθιστό, τον χορεύανε ο νουνός με τη νουνά (κουμπάρος-κουμπάρα) ή οι Σταυροπατέρες και οι Σταυρομάνες που ήταν συγγενικά ζευγάρια των νιόνυμφων, που βοηθούσαν στις ετοιμασίες του γάμου. Χορευόταν αντικριστά με μαντήλι στο χέρι. Ήταν χορός σε 9/8 αργός, σοβαρός. Κατόπιν ακολουθούσαν οι άλλοι χοροί του γλεντιού. Τα βήματα σε σχέση με το ρυθμό θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι 8 και ολοκληρώνονται σε δύο μουσικά μέτρα. Οι χορευτές κινούνται αντικριστά ελεύθερα στο χώρο, εμπρός, πίσω, δεξιά, αριστερά.	9/8
10	Παπαδιά Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 227 Ζάλιος 2009 : 141	Η παπαδιά είναι αντρικός, λεβέντικος χορός, κατεξοχήν αυτοσχεδιαστικός, όπου ο πρώτος χορευτής με την σημαντική βοήθεια του δεύτερου, επιδεικνύει όλη του την χορευτική ικανότητα σε ύφος και τεχνική. Είναι χορός του πρώτου, όλοι οι υπόλοιποι συμμετέχουν περπατώντας, κάνοντας στάσεις, ή χορεύοντας (στα βήματα του Νιζάμικου). Ο χορός παπαδιά απαιτεί μια ζωντανή αλληλεπίδραση χορευτή και μουσικού. Ο χορός αποτελείται από τα εξής μέρη: 1. Εισαγωγή με κυκλικό ρυθμικό τρέξιμο 2. Αργό μέρος ελεύθερου ρυθμικού τύπου, όπου αυτοσχεδιάζει ο πρώτος χορευτής με τη βοήθεια του δεύτερου, και οι άλλοι απλώς ακολουθούν περπατώντας. 3. Μέτριο ρυθμικό μέρος, σε ρυθμό 3/4 συνεχίζει να αυτοσχεδιάζει ο πρώτος χορευτής , οι υπόλοιποι απλώς ακολουθούν. 4. Όλο το μπουλούκι χορεύει Νιζάμικο σε γρήγορο ρυθμό 7/8 ενώ ο πρώτος κάνει και φιγούρες και κάποια στιγμή η μουσική τους οδηγεί στον Απολυτό. 5. Απολυτός σε γρήγορο ρυθμό 7/8, αφήνουν τα χέρια και χορεύουν ο ένας πίσω από τον άλλο πάνω στον κύκλο. 6. Πιάνονται πάλι όλοι και ο πρώτος χορευτής μετά από αυτοσχεδιασμούς, τελειώνει το χορό, ή τους οδηγεί και πάλι στο Νιζάμικο όπου τελειώνει ο χορός. Ρυθμική ανάλυση Όσον αφορά το ρυθμό ο χορός μπορεί να χωρισθεί σε 3 μέρη. 1.Αργός ρυθμός, ελεύθερου ρυθμικού τύπου. 2.Μέτριος ρυθμός σε 3/4. 3.Γρήγορος ρυθμός σε 7/8.	1ο ελεύθερου ρυθμού 2ο 3/4 3ο 7/8
11	Παλιά παπαδιά Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 159	Βλέπε Παπαδιά
12	Νταβέλης Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 169	Ο Νταβέλης είναι αντρικός, λεβέντικος χορός, κατεξοχήν αυτοσχεδιαστικός όπως και η Παπαδιά. Είναι χορός του πρώτου, όλοι οι υπόλοιποι συμμετέχουν περπατώντας, κάνοντας στάσεις ή χορεύοντας στα βήματα του Νιζάμικου. Οι φιγούρες που εκτελούνται είναι στο ίδιο στιλ με της Παπαδιάς. Ο χορός αποτελείται από τα εξής μέρη Αργό μέρος άρρυθμο, φιγούρες ο πρώτος Μέτριο σε 6/8, φιγούρες ο πρώτος Γρήγορο σε 7/8, Νιζάμικος Απολυτός Γρήγορο σε 7/8, φιγούρες ο πρώτος και Νιζάμικος Απολυτός Γρήγορο σε 7/8, φιγούρες ο πρώτος. Ρυθμική ανάλυση Ο Νταβέλης ρυθμικά χωρίζεται σε τρία μέρη : Αργό σε 6/8 με κάποια ρυθμική ελευθερία Μέτριο σε 6/8 Γρήγορο σε 7/8 (Νιζάμικος-Απολυτός)
13	Σωτήρης Βιβλιογραφία : Ζάλιος 2009 : 185	Ο Σωτήρης είναι αντρικός, λεβέντικος χορός, κατεξοχήν αυτοσχεδιαστικός, όπως και η Παπαδιά και ο Νταβέλης. Είναι χορός του πρώτου, όλοι οι υπόλοιποι συμμετέχουν περπατώντας, κάνοντας στάσεις ή χορεύοντας στα βήματα του Νιζάμικου. Οι φιγούρες που εκτελούνται είναι στο ίδιο στιλ με της Παπαδιάς. Ο χορός αποτελείται από τα εξής μέρη: Αργό μέρος, άρρυθμο. Χορεύει ο πρώτος Μέτριο σε 6/8 εξελίσσεται γρήγορα σε 7/8 γρήγορο Απολυτός Γρήγορο σε 7/8 φιγούρες ο πρώτος και Νιζάμικος Απολυτός Γρήγορο σε 7/8 φιγούρες ο πρώτος και Νιζάμικος.
ΧΟΡΟΙ ΒΕΡΟΙΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Συρτός Βέροιας	Βλέπε Τζομπανοπούλα	7/8
2	Μαρμαρένια Βρυσούλα Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 30	Γυναικείος κυκλικός χορός. Είναι καθαρά αστικός χορός που χορευόταν μόνο στην πόλη της Βέροιας και ποτέ έξω σε γιορτές και πανηγύρια αλλά μόνο στα σαλόνια των σπιτιών. Ο χορός έχει δύο μέρη. Το πρώτο που χορεύεται κυκλικά αποτελείται από 10 βήματα. Το δεύτερο μέρος χορεύεται σε ζευγάρια. Έχουμε συνεχείς εναλλαγές κύκλος – ζευγάρια - κύκλος	2/4
3	Συγκαθιστός Βέροιας
4	Τζομπανοπούλα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 715	Μικτός κυκλικός συρτός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Χορεύεται με το ομώνυμο τραγούδι.	7/8
ΧΟΡΟΙ ΠΕΔΙΝΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ
Επισκοπή, Χαρίεσσα, Κοπανός, Μαρίνα, Λευκάδια, Μονόσπιτα, Αγγελοχώρι, Πολυπλάτανος, Ζερβοχώρι. Τα χωριά αυτά σήμερα αποτελούν τους νέους Καποδιστριακούς δήμους Ανθεμίων και Ειρηνούπολης.
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Μάρενα	Μικτός κυκλικός χορός του γάμου. Ο χορός έχει δύο μέρη. Στο πρώτο που είναι αργό η λαβή των χεριών έως το 4ο βήμα είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω, ενώ από το 5ο τα χέρια λυγίζουν στους αγκώνες και εκτελούνται 12 κινήσεις σε 4 μουσικά μέτρα. Στο δεύτερο που είναι γρήγορο τα χέρια είναι συνέχεια τεντωμένα κάτω και εκτελούνται 10 κινήσεις σε 3 μουσικά μέτρα.	11/8
2	Ράϊκο (Κεντρική – Ανατολική Μακεδονία) Βιβλιογραφία : Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 274	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω έως το 7ο βήμα και λυγισμένα στους αγκώνες από το 8ο έως το 12ο βήμα. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	7/8
3	Γκάϊντα
4	Πατρούνινο-Πατρούλα
5	Τικφέσκο
6	Τσουράπια
7	Ζαβλιτσένα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 566
8	Σίρε-σίρε Βιβλιογραφία : Κόκκινος 1987 : 145 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 257	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τεντωμένα χέρια κάτω και στη συνέχεια από το 13ο έως το 20ο βήμα λυγισμένα στους αγκώνες. Αποτελείται από 20 κινήσεις που εκτελούνται σε 10 μουσικά μέτρα.	7/16
9	Βέταρ ντα Πουντούϊνε ή Βέτερ Πουντινάλο ή Αέρας να φυσήξει Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 91	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός έχει δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος που είναι αργό η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους και αποτελείται από 10 βήματα που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα. Στο δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω και αποτελείται από 10 διαφορετικά βήματα που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα. Ο πρωτοχορευτής μπορεί να αυτοσχεδιάζει και στο πρώτο και στο δεύτερο μέρος.	11/8
10	Ρούντο γιάρνε ή Νιζάμσκι Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 563	Μικτός κυκλικός χορός. Είναι ο Νιζάμικος όπως χορεύεται στα χωριά του κάμπου της Νάουσας. Ο χορός ξεκινάει αργά και καταλήγει γρήγορος.	4/4
11	Πόποβα κέρκα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 531	Μικτός κυκλικός χορός.
12	Γιαντσίτσκα	Ιδιαίτερος χορός ως προς το ύφος του
13	Μπάϊ Αποστόλη	Παλιά χορευόταν ως ένας απλός χορός στα τρία. Η σημερινή του μορφή μάλλον είναι χορογραφία της δεκαετίας του 1970. Το τραγούδι είναι σε παλιά μελωδία που χρησιμοποιήθηκε στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα 1904-1908 για διάφορες στιχουργικές συνθέσεις. Με την ίδια μουσική και στίχο αλλάζοντας μόνο το αρχικό όνομα «Μπάϊ Αποστόλη», τραγουδιέται και το τραγούδι του Παύλου Μελά.	2/4
ΧΟΡΟΙ ΡΟΥΜΛΟΥΚΙΟΥ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Μπόϊμτσα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 420 Μπάμπαλης 1990 : 72	Αντρικός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Αποτελείται από 24 βήματα. Ο χορός ξεκινάει αργός και καταλήγει γρήγορος.	7/8
2	Καρατζόβα Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 217 Ράφτης 1995 : 256	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Ο χορός έχει δύο μέρη. Το πρώτο μέρος που είναι αργό χορεύεται σε ρυθμό 4/4, ενώ το δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο χορεύεται σε ρυθμό 7/8. Το χορευτικό μοτίβο αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	1ο 4/4 2ο 7/8
3	Τζιουβανάκι Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 224	Αντικριστός χορός, που χορεύεται σε ζευγάρια. Το χορευτικό μοτίβο αποτελείται από 8 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα.	9/8
4	Ντούσκου (Αλεξάνδρεια) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 222	Αντρικός κυκλικός χορός. Αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο που είναι αργό, η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες και το χορευτικό μοτίβο αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα. Στο δεύτερο που είναι γρήγορο το χορευτικό μοτίβο αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	4/4 2/4
5	Γκέκικο	Βλέπε Γκέϊκος
6	Κατσιάμπα (Μελίκη) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 275	Γυναικείος κυκλικός χορός.	7/8
7	Λυπηρίδα (Μελίκη) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 356 Ηλιάδης–Ζήκος 1988 : 68	Κυκλικός ανδρικός χορός κυρίως αυτοσχεδιαστικός του πρώτου χορευτή.
8	Γαλάζιος Πετεινός Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 225	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Το χ.μ. αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	11/8
9	Λαζαριάτικος
10	Καλόϊρος
11	Ρουγκατσιάρ’κα
12	Γιούφκου
13	Τζομπανοπούλα
ΧΟΡΟΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Της Μαρίας (Ρουμλούκι) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 208 Παπαχρήστου 1960 : 52 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 281 Μπάμπαλης 1990 : 55	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Αποτελείται από δυο μέρη. Το πρώτο που είναι αργό έχει μια ελευθερία στις κινήσεις χωρίς να υπάρχει σταθερό κιν. μοτίβο. Το δεύτερο μέρος αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 4 μουσικά μέτρα.	11/8
2	Τράϊος
3	Γκάϊντα
4	Δημητρούλα (Ρουμλούκι) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 212 Παπαχρήστου 1960 : 49 Κόκκινος 1987 : 151 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 312	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τεντωμένα χέρια και λυγισμένους αγκώνες όταν χορεύουμε με μέτωπο στο κέντρο του κύκλου. Ο χορός περιλαμβάνει δυο μέρη. Το πρώτο που είναι αργό και το δεύτερο γρήγορο. Αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	1ο 4/4 2ο 7/8
5	Τ’ς Πανάϊους
6	Σεφερλή
7	Κατερίνως ή Σιούλους Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 273 Μπαρτζώκας 1987 : 149 Μπάμπαλης 1990 : 58	Γυναικείος κυκλικός χορός. Ο χορός έχει τρία μέρη. Το πρώτο που είναι αργό έχει 10 βήματα. Το δεύτερο μέρος πάλι αργό έχει 8 βήματα και το τρίτο μέρος που είναι γρήγορο έχει 6 βήματα.	;
8	Καρασούλι
9	Μουσταμπέϊκος	Μικτός κυκλικός συρτός χορός.	11/16
10	Μακεδονικός κλέφτικος ή Πηδηχτός Μακεδονικός Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 125 Παπαχρήστου 1960 : 50	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι είτε από τους ώμους είτε από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα. Και είναι η Μπαϊτούσκα όπως έχει καταγραφεί στην Έδεσσα (βλ. Μαγκούτης 1975)	2/4
ΧΟΡΟΙ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ - ΠΙΕΡΙΩΝ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Μπιλίτικος (Λιτόχωρο) Βιβλιογραφία : Κόκκινος 1987 : 169	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι αγκαζέ. Αποτελείται από 6 περπατητές κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα, 4 κινήσεις επιτόπου σε 2 μουσικά μέτρα και 4 κινήσεις πλάγια σε 2 μουσικά μέτρα. Η εναλλαγή των κινήσεων έχει ως εξής : 3 εξάρια περπατητά 2 τεσσάρια επι τόπου και 2 τεσσάρια πλάγια.	2/4
2	Μακεδονία Ξακουστή	Βλέπε στο τέλος
3	Καγκελιστός Δίπατος Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 233
4	Τσάμικος (Πιερίων) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 231	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Το χ.μ αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 4 μουσικά μέτρα.	3/4
5	Τσουρναβίτκου (Ριζώματα - Πιερίων) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 235	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	2/4
6	Περιστερούδα (Ριζώματα - Πιερίων) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 237	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 14 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	2/4
7	Κάτω στα τσαΐρια Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 239	Μικτός κυκλικός χορός. Το χορευτικό μοτίβο αποτελείται από 5 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα.	7/8
8	Διπλωτός χορός της ρόκας Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 243	Γυναικείος κυκλικός χορός που χορεύεται στο έθιμο «κάψιμο της ρόκας». Η λαβή των χεριών είναι σταυρωτή και μπροστά χορεύει μια γυναίκα που κρατάει μια ρόκα και γνέθει. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο το χ.μ αποτελείται από 5 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Στο δεύτερο το χ.μ αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	1ο 7/8 2ο 4/4
ΧΟΡΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΧΟΡΟΙ ΚΟΖΑΝΗΣ - ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Τρανός χορός (Γαλατινή - Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 250 Παπαχρήστου 1960 : 58 Δημόλας 2002 : 155 Κουσιάδης 1949 : 83 Μακρής 1974 : 107 Καραπατάκης 1976 : 132 Παπαδάκης 1982 : 18	Μικτός συρτός κυκλικός χορός του γάμου. Οι άντρες πιάνονται μπροστά και στη συνέχεια οι γυναίκες. Η λαβή των χεριών για τους άνδρες είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω, ενώ για τις γυναίκες αγκαζέ. Οι κινήσεις που εκτελούν στο χορό οι άντρες διαφέρουν λίγο από αυτές των γυναικών. Το χορευτικό μοτίβο των αντρών αποτελείται από τέσσερις κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα, ενώ των γυναικών από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	7/8
2	Διπλός χορός
	Ο Μάης (Λευκοπηγή Κοζάνης) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 254	Γυναικείος κυκλικός συρτός χορός που χορεύεται την Πρωτομαγιά. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	7/8
3	Καραπατάκι
4	Καγγέλι
5	Μπεράτης
6	Συρτός κοζάνης Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 103	Κυκλικός γυναικείος χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.	7/8
7	Λόντζια ή Ανασελιτσιώτικο (Πεντάλοφος) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 54 Ράφτης 1995 : 47	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.
8	Συγκαθιστός (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 146 Σιαμπανόπουλος 1987 : 227 Τζινίκου-Κακούλη 1979 : 301	Αντικριστός ζευγαρωτός χορός. Χορεύεται με το τραγούδι «πάρε τα γκιούμια κι έλα». Ο χορός αποτελείται από 10 βήματα που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Από τους ηλικιωμένους χορεύεται ο «Βαρύς συγκαθιστός» πάλι σε 10 βήματα.
9	Νικολός ή Βρε Νικολό (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 107 Δήμας 1980 : 79 Δημόλας 2002 : 135 Παπαχρήστου 1972 : 50 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 244	Κυκλικός γυναικείος χορός. ο χορός έχει δύο μέρη. Το πρώτο αποτελείται από 15 βήματα που επαναλαμβάνονται προς την αντίθετη φορά. Το δεύτερο μέρος αποτελείται από 12 βήματα που επαναλαμβάνονται.	2/4
10	Έντεκα ή Σιατιστινός ήΑϊβασιλιάτικος ή Σκόρπιος (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 250 Ρούμπης 1999 : 230 Δημόλας 2002 : 129	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες ελεύθερα στο χώρο γι’ αυτό λέγεται και σκόρπιος. Ο χορός αποτελείται από δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	9/8
11	Σταμούλω (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 133	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος που είναι αργό αποτελείται από 8 βήματα. Στο δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο τα χέρια αιωρούνται δεξιά-αριστερά.
12	Βαρύς (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 154	Ανδρικός χορός που χορεύεται από τους πιο ηλικιωμένους και από άριστους χορευτές. Χορεύεται με το τραγούδι «καημένη μάνα» και ανήκει στους αυτοσχεδιαστικούς χορούς.	6/8
13	Νυφιάτικος – Διπλός (Βελβενδού) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1972 : 48 Κουσιάδης 1949 : 87	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.	7/8
14	Πέρα στον πέρα μαχαλά (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 131	Μικτός κυκλικός χορός. αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος που είναι αργό αποτελείται από 6 βήματα που επαναλαμβάνονται 5 φορές. Το δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο αποτελείται από 16 βήματα που επαναλαμβάνονται δύο φορές.	2/4
15	Μηλίτσα (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 138	Μικτός κυκλικός χορός. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος που είναι αργό έχει 6 βήματα που επαναλαμβάνονται 4 φορές. Το δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο έχει 16 βήματα.
16	Μάντρα (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 140	Είναι συγκαθιστός χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες ελεύθερα στο χώρο. Μπορεί να χορευτεί αντικριστά αλλά και σε ανοιχτό κύκλο χωρίς να πιάνονται οι χορευτές. Τα χέρια των χορευτών κινούνται ελεύθερα στο χώρο ανάλογα με την κίνηση του σώματος. Ο χορός ξεκινάει αργά και καταλήγει γρήγορος.
17	Γυριστός
18	Τσιντσιρό (Αιανή) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 711	Χορός των Λαζαρίνων στα χωριά του Τσαρσαμπά Κοζάνης.
19	Λαφίνα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 344	Χορός στην Κοζάνη
20	Λούκας Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 354	Χορός στην περιοχή Κοζάνης
21	Ματσκαντάνα Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 379	Χορός στην περιοχή Κοζάνης
22	Μπρός και πίσω Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 426	Μικτός κυκλικός χορός του γάμου.
23	Ντολιανάτικος (Πεντάλοφος) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 440	Κυκλικός χορός	5/8
24	Νυφιάτικος (Γαλατινή Κοζάνης) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 251	Συρτός κυκλικός χορός της νύφης. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. αποτελείται από έντεκα κινήσεις που εκτελούνται σε τέσσερα μουσικά μέτρα.	4/4
25	Σούστα (Σιάτιστα) Βιβλιογραφία : Δημόλας 2002 : 143	Μικτός κυκλικός χορός. Αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος που είναι αργό η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες και εκτελούνται 12 βήματα σε ρυθμό 7/8. Στο δεύτερο μέρος η λαβή των χεριών είναι από τους ώμους και εκτελούνται 6 βήματα ως αργό χασαποσέρβικο. Στο τρίτο μέρος η λαβή των χεριών παραμένει στους ώμους και ο χορός γίνεται γρήγορος.	1ο 7/8 2ο 4/4 3ο 2/4
26	Η Βλάχα (Σιάτιστα - Βλάστη) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1960 : 57	Χορεύεται με το τραγούδι στην κεντημένη σου ποδιά μωρ’ Βλάχα. Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.	2/4
ΧΟΡΟΙ ΦΛΩΡΙΝΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Ομορφούλα Βιβλιογραφία : Νάτσης 1990 : 104 Κόκκινος 1987 : 158 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 292	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	2/4
2	Ακριτικός-Μπουφιώτικος (Ακρίτα) Βιβλιογραφία : Ρούμπης 1999 : 216 Δήμας 1980 : 72 Παπαχρήστου 1972 : 35 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 317	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Το κινητικό μοτίβο αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα.	2/4
3	Λυτός ή Λεβέντικος ή Πουστσένο ή Ζάρακα ή Λέσνο Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 256 Παπαχρήστου 1994 : 23 Παπαχρήστου 1972 : 32 Νάτσης 1990 : 90 Δήμας 1980 : 81 Κόκκινος 1987 : 161 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 247	Μικτός κυκλικός συρτός χορός. Χορεύεται σε ξεχωριστούς κύκλους από τους άνδρες και τις γυναίκες ή στον ίδιο κύκλο μπαίνουν πρώτα όλοι οι άνδρες και ακολουθούν οι γυναίκες. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα. Το μουσικό μέτρο κατ’ άλλους είναι 12/8 και κατ’ άλλους 16/8.	16/8
4	Γερόντικος ή Στάροκο ή Μπεράτικος Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 27 Νάτσης 1990 : 87 Δήμας 1980 : 83 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 253	Ανδρικός αργός χορός που χορεύεται σε ανοικτό κύκλο. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια κάτω, τα οποία στο δέκατο βήμα ανεβαίνουν στη λοξή ανάταση . Αποτελείται από 10 βήματα που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	12/8
5	Διπλός-Αρραβωνιάσματα- Μπουγατσιάς-Τσέτ φόρνα Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 26 Παπαχρήστου 1972 : 36 Νάτσης 1990 : 107 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 250	Είναι μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 8 διπλά βήματα που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	2/4
6	Συμπεθέρα-Ζένσκοτο Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 30 Νάτσης 1990 : 99 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 294	Γυναικείος κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω, τα οποία στο 9ο βήμα λυγίζουν στους αγκώνες και τεντώνουν πάλι στο 16ο βήμα. Ο χορός αποτελείται από 16 βήματα που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	2/4
7	Γκάϊντα-Ζάραμα Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 26 Παπαχρήστου 1972 : 38	Βλέπε Γκάϊντα στο τέλος	2/4
8	Μπουγατσιάς (Ψαράδων Πρεσπών) Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 32 Παπαχρήστου 1972 : 46	Χορός διαφορετικός από το Μπουγατσιά-Τσετφόρνα. Η λαβή των χεριών είναι από τις ζώνες χιαστί. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα.
9	Το πουλάκι (Ξυνό νερό)
10	Κουτσός
11	Τουρκοπούλα (Πεδινό) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 675	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.
12	Χασάπικος πρεσπών-Τσιάτσκα Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 49	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες με λαβή των χεριών από τους ώμους. Ο χορός αποτελείται από 11 βήματα.	2/4
13	Ζερβός πρεσπών Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 50 Παπαχρήστου 1972 : 47	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.	2/4
14	Καμπάς ή καμπάτα Βιβλιογραφία : Παπαχρήστου 1994 : 54	Κυκλικός χορός με λαβή των χεριών από τις παλάμες με τα χέρια κάτω. Υπάρχει μόνο ως αναφορά γιατί πλέον δε χορεύεται πουθενά. Πιθανότατα να είναι μια παραλλαγή του Γερόντικου.
15	Αλωνιάτικο Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 43	[Στράτου 1970, αδημ.] Χορός που χορεύεται στα χωριά Ακρίτας και Ψαράδες Φλώρινας
16	Γαμπριάτικος
17	Γύφτικος (Ψαράδες) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 132	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου στους Ψαράδες της Φλώρινας.
18	Ζάρακα (Κρατερό) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 181	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.	7/8
19	Περδικούλα
20	Σούμποτο (Άλωνα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 592 Δημητρόπουλος 1987 : 45	Οι τρεις βασικότεροι χοροί στα Άλωνα : Στάμκο, Τσότσο, Σούμποτο παίρνουν τα ονόματά τους από κάθε μια των μεγαλύτερων οικογενειών του χωριού που είναι οι Στάμκηδες, οι Τσότσηδες και οι Σουμπήδες.	8/8
21	Στάμκο (Άλωνα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 608	Οι τρεις βασικότεροι χοροί στα Άλωνα : Στάμκο, Τσότσο, Σούμποτο παίρνουν τα ονόματά τους από κάθε μια των μεγαλύτερων οικογενειών του χωριού που είναι οι Στάμκηδες, οι Τσότσηδες και οι Σουμπήδες.	8/8
22	Τσότσο (Άλωνα Φλώρινας Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 259	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από δεκατέσσερις κινήσεις που εκτελούνται σε έξι μουσικά μέτρα. Ομοιότητα παρουσιάζεται με το χορό Ομορφούλα.	2/4
ΧΟΡΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Καστοριανός (Ρουσούλενα) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 131 Παπαχρήστου 1960 : 54 Δήμας 1980 : 70 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 299 Δούκας 1980 : 18	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 24 βήματα.	2/4
2	Αλεξάνδρα
3	Μπαϊράτικο ή Μπαϊράτσε (Κλεισούρα Καστοριάς) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 255	Μικτός κυκλικός χορός όπου οι άντρες πιάνονται στην αρχή του κύκλου και στη συνέχεια οι γυναίκες. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. αποτελείται από δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα. Στην Ολυμπιάδα Κοζάνης τον ονομάζουν Μπαϊράτσε και χορεύεται ελεύθερα στο χώρο με το ίδιο κινητικό μοτίβο.	16/8
ΧΟΡΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Σαμαρίνα (Σαμαρίνα Γρεβενών) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 29 Παπαχρήστου 1960 : 60 Δήμας 1980 : 76	Μικτός κυκλικός χορός στα τρία. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 8 βήματα.	2/4
2	Μπεράτι ή Σκόρπιο (Περιβόλι Γρεβενών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 245	Μικτός χορός που χορεύεται ελεύθερα στο χώρο, σκόρπια ή και αντικριστά. Ο χορός αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	7/8
3	Συγκαθιστός (Περιβόλι) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 246	Χορός του γάμου που χορεύεται αντικριστά. Ξεκινάει με ρυθμό 8/4 όπου αποτελείται από δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα και γυρίζει σε 2/4 όπου αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	8/4 και γυρίζει σε 2/4
4	Λαφίνα (Λάβδα Γρεβενών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 248	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα.	7/8
5	Τσάμικος (Λάβδα Γρεβενών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 249	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από οκτώ κινήσεις που εκτελούνται σε τέσσερα μουσικά μέτρα.	3/4
6	Λιανό
7	Λεωνίδας
ΧΟΡΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΧΟΡΟΙ ΣΕΡΡΩΝ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Συρτός άνω Ορεινής Σερρών Βιβλιογραφία : Δήμας 1980 : 73 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 237	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 12 βήματα.	2/4
2	Ζάμαντας (Πεντάπολη) Βιβλιογραφία : Κόκκινος 1987 : 174 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 238 Γορουβάς-Κοταμανίδης 1984 : 149	Ανδρικός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Αποτελείται από 12 βήματα που εκτελούνται σε 4 μουσικά μέτρα.	7/8
3	Της Μπάμπως (Βαμβακόφυτο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 163	Κυκλικός μικτός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τεντωμένα κάτω τα χέρια στα 3 πρώτα βήματα και στη συνέχεια με λυγισμένους τους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	4/4
4	Γερακίνα (Νιγρίτα) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 119 Παπαχρήστου 1960 : 47 Δήμας 1980 : 66 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 240 Δούκας 1980 : 16	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος γίνονται 12 βήματα στη φορά του κύκλου και 12 αντίθετα. Στο δεύτερο μέρος γίνονται 6 βήματα μέσα προς το κέντρο του κύκλου και 6 βήματα έξω. Στο τρίτο μέρος γίνονται 22 κινήσεις με παλαμάκια και στροφές επιτόπου.	7/8
5	Βασίλεψε αυγερινός Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 87 Λουτζάκη 1979-80 : 100	Κυκλικός χορός σε επτάσημο ρυθμό που χορεύεται με τη συνοδεία τραγουδιού.	7/8
6	Γιώργα (Παγγαίο) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 121	Χορός της περιοχής Παγγαίου καταγραφή από το Θέατρο Δόρα Στράτου.	16/8
7	Κάλιο κέρκου (Ορεινή) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 244	Κυκλικός χορός	4/4
8	Καλογέρου
9	Δώδεκα χρονών κορίτσι (Βαμβακόφυτο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 169	Κυκλικός γυναικείος χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια άλλοτε τεντωμένα και άλλοτε λυγισμένα. Ο χορός αποτελείται από δεκαέξι κινήσεις που εκτελούνται σε οκτώ μουσικά μέτρα.	2/4
10	Καμπάνω μώρε Μήτρο
11	Μαύρα μάτια είδα απόψε
12	Ρετσινίτσα (Ορεινή) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 556 Λουτζάκη 1979 : 99	Αντικριστός χορός	4/8
13	Στεφάνι (Νιγρίτα) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 617 Κουσιάδης 1953 : 49	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες.	2/4
14	Ψηλό κορίτσι (Ηράκλεια) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 763	Κυκλικός χορός που έχει καταγραφεί από το Λύκειο Ελληνίδων. Ο χορός στην αρχή είναι αργός και μετά γίνεται γρήγορος.	9/8
15	Καρσιλαμάς (Φλάμπουρο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 172	Κυκλικός μικτός χορός. Αποτελείται από 8 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες.	9/8
16	Χαραλάμσκα (Ορεινή) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 735	Μικτός κυκλικός χορός που ξεκινάει αργά και γίνεται γρήγορος προς το τέλος του χορού.	4/4
17	Νιγρίτα βασί ή Σιγανός ή Σεριάνι (Περιοχή Νιγρίτας) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 171 Παπακώστας 2000 :	Κυκλικός μικτός χορός. Αποτελείται από 12 κινήσεις που εκτελούνται σε 6 μουσικά μέτρα. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες.	4/4
18	Αϊντίν (Φλάμπουρο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 173	Κυκλικός μικτός χορός. Αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες στα 3 πρώτα βήματα και στη συνέχεια τα χέρια τεντώνουν κάτω.	9/8
19	Ορμανλί (Βαμβακόφυτο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 164	Κυκλικός μικτός χορός. Ο χορός αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες στα 3 πρώτα βήματα και στη συνέχεια τα χέρια τεντώνουν κάτω.	9/8
20	Ένα και ένα (Βαμβακόφυτο Σερρών) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 165	Κυκλικός κυρίως γυναικείος χορός. Ο χορός περιλαμβάνει δύο μέρη και αποτελείται από 19 κινήσεις που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	7/8
ΧΟΡΟΙ ΔΡΑΜΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Χασάπικος - Ιβάνα (Βόλακας) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 219	Κυκλικός χορός, χασάπικος	4/4
2	Αναστασιά (Προσωτσάνη) Βιβλιογραφία : Δήμας 1980 : 85	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω και στα βήματα 8,9,10 τα χέρια τεντώνουν στην πρόταση.	6/8
3	Δε λαλείς μικρό μου αηδόνι (Βόλακας) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 134	Κυκλικός συρτός χορός. Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου στο Βόλακα Δράμας.	7/8
4	Ματζουράνα (Μοναστηράκι Δράμας) Βιβλιογραφία : (Παπακώστας : 2002 :249, Τσουλόγλου 2001 : 51, Πραντσίδης 2004 : 160)	Κυκλικός γυναικείος χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια κάτω τεντωμένα. Ο χορός αποτελείται από 16 κινήσεις που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	7/8
5	Ευζωνικός (Μοναστηράκι Δράμας) Βιβλιογραφία : (Παπακώστας 2002 : 246, Πραντσίδης : 2004 ,152)	Κυκλικό χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Ο χορός αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τεντωμένα κάτω τα χέρια.	9/8
6	Ράμνα ή ελαφρύς Αντικριστός. (Μοναστηράκι Δράμας) Βιβλιογραφία : (Παπακώστας : 2002 :251, Τσουλόγλου 2001 : 46, Πραντσίδης 2004 : 155)	Κυκλικός αλλά και ζευγαρωτός χορός. Όταν χορεύεται κυκλικά αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα. Όταν χορεύεται ζευγαρωτά αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα.	7/8
7	Τέσκα ή βαρύς Αντικριστός. (Μοναστηράκι Δράμας) Βιβλιογραφία : Παπακώστας 2002 : 251, Τσουλόγλου 2001 : 46, Πραντσίδης 2004 : 157	Όπως και ο ελαφρύς αντικριστός χορεύεται είτε σε κύκλο είτε σε ζευγάρια. Όταν χορεύεται σε κύκλο αποτελείται από δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα. Όταν χορεύεται σε ζευγάρια έχει 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 2 μουσικά μέτρα.	2/4
8	Παϊτούσκα (Μοναστηράκι Δράμας) Βιβλιογραφία : Παπακώστας 2002 : 248, Τσουλόγλου 2001 : 49, Πραντσίδης 2004 : 159	Κυκλικός χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια κάτω τεντωμένα. Ο χορός αποτελείται από δεκαέξι κινήσεις που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	3/4
9	Βαγγελίτσα (Βόλακα Δράμας) Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 177 Ράφτης 1995 : 81	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη που εναλλάσσονται μεταξύ τους. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει έξι κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει δέκα κινήσεις που εκτελούνται σε τρία μουσικά μέτρα.	2/4
10	Τοπικός Λεβέντικος
11	Νυφιάτικος
ΧΟΡΟΙ ΚΑΒΑΛΑΣ
Αρ.	Χορός	Περιγραφή του χορού	Ρυθμός
1	Αυτό το μπαλκονάκι (Νικήσιανη) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 79
2	Τα νταούλια κρουν (Νικήσιανη) Βιβλιογραφία : Ράφτης 1995 : 654	Έχει καταγραφεί από το θέατρο Δόρας Στράτου.	7/8
3	Καβάλας Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 97	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο που έχει ρυθμό 2/4 αποτελείται από 12 βήματα. Το δεύτερο μέρος που έχει ρυθμό 7/8 αποτελείται από 6 βήματα.	2/4 7/8

ΧΟΡΟΙ ΠΟΥ ΑΠΑΝΤΩΝΤΑΙ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Τους χορούς Χασαπιά, Συρτό, Γκάϊντα, Συρτός στα τρία, τους συναντάμε σε όλη τη Μακεδονία σε πάρα πολλές παραλλαγές.
1	Χασαπιά – Χασάπικος - ΄΄Μακεδονικός΄΄ Βιβλιογραφία : Γούλης (;) : 37 Ρούμπης 1999 : 281 Πραντσίδης 2004 : 162,176 Ράφτης 1995 : 736	Χορεύεται σε όλη τη Μακεδονία, σε ανοικτό κύκλο από άνδρες και γυναίκες με λαβή των χεριών από τους ώμους. Αποτελείται από έξι κινήσεις που εκτελούνται σε δύο μουσικά μέτρα. Οι παραλλαγές του χορού είναι πάρα πολλές. Ο χορός ξεκινάει αργά και καταλήγει με γρήγορο ρυθμό.	2/4
2	Συρτός - Καλαματιανός Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 154 Λυκεσάς 1993 : 122 Κόκκινος 1987 : 130 Ράφτης 1995 : 637	Μικτός κυκλικός χορός. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 12 κινήσεις που ολοκληρώνονται σε 4 μουσικά μέτρα.	7/8
3	Γκάϊντα Βιβλιογραφία : Πραντσίδης 2004 : 166,214 Ρούμπης 1999 : 222 Μαγκούτης 1975 : 30 Παπαχρήστου 1994 : 26 Νάτσης 1990 : 101 Παπαχρήστου 1960 : 49 Παπαχρήστου 1972 : 53 Δήμας 1980 : 77 Κόκκινος 1987 : 154 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 264 Ράφτης 1995 : 122	Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες σε ξεχωριστούς ανοιχτούς κύκλους. Ο χορός έχει δυο μέρη. Η λαβή των χεριών στο πρώτο που είναι αργό, είναι από τους ώμους. Στο δεύτερο μέρος που είναι γρήγορο η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Αποτελείται από 6 κινήσεις που εκτελούνται σε 3 μουσικά μέτρα.	1ο 4/4 2ο 2/4
4	Συρτός στα τρία Βιβλιογραφία : Ρούμπης 1999 : 172 Πραντσίδης 2004 : 150 Ράφτης 1995 : 606	Μικτός κυκλικός χορός που χορεύεται σε όλη τη Μακεδονία. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με λυγισμένους αγκώνες. Ο χορός αποτελείται από 6 βήματα που ολοκληρώνονται σε 3 μουσικά μέτρα.	4/4
5	Μακεδονικός (Μακεδονία ξακουστή) Βιβλιογραφία : Μπίκος 1969 : 92 Παπαχρήστου 1994 : 55 Νάτσης 1990 : 96 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 314	Μικτός κυκλικός χορός που χορεύεται με το τραγούδι «Μακεδονία ξακουστή του Αλεξάνδρου η χώρα». Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Ο χορός αποτελείται από 16 βήματα που εκτελούνται σε 8 μουσικά μέτρα.	2/4
6	Κόρη Ελένη ή Μόμα Λένα (Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία) Βιβλιογραφία : Ρούμπης 1999 : 236 Κόκκινος 1987 : 139 Μαυροβουνιώτης-Μαλκογεώργος-Αργυριάδου 2001 : 269 Δούκας 1980 : 17	Μικτός κυκλικός χορός που χορεύεται και σε άλλες Βαλκανικές χώρες. Η λαβή των χεριών είναι από τις παλάμες με τα χέρια τεντωμένα κάτω. Αποτελείται από 9 κινήσεις που εκτελούνται σε 4 μουσικά μέτρα.	7/8

Στην παραπάνω εργασία δεν αναφέρονται οι χοροί των Βλάχων της Μακεδονίας, των προσφύγων από Μ. Ασία και Ανατολική Ρωμυλία, καθώς και των ποντίων που ίσως αποτελέσουν ξεχωριστές ενότητες.

Χρήστος Ζάλιος

Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. 2^ο ΤΕΕ Έδεσσας. Έδεσσα στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς. 2^ο ΤΕΕ Έδεσσας 2003.
2. Ανδρεόπουλος, Αργύριος: Ελληνικοί χοροί και δημοτικά τραγούδια. Τεύχος 1. Θεσ­σαλονίκη: 1932.
3. Βίλτσα Σωτηρία. Επισκοπή Ημαθίας. Πτυχιακή εργασία ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής 1996.
4. Γιαννακογεώργος, Α.: "Λαογραφικά από την Κατερίνην", Μακεδόνικα 1, 506-507. Θεσσαλονίκη: Εταιρία Μακεδονικών Σπουδών, 1940.
5. Γούλη Γιώργου. Ελληνικοί χοροί και τραγούδια.
6. Δήμας Ηλίας, Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί, Αθήνα 1980.
7. Δημόλας Γ. Ναούμ «Η ζωή στη Σιάτιστα. Ήθη κα έθιμα, χοροί και τραγούδια». Σιάτιστα 2002.
8. Δόρα Στράτου. Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί. 1976
9. Δόρα Στράτου. Όψεις του χορού. Θέατρο «Δόρα Στράτου» Αθήνα. Επιμέλεια Άλκη Ράφτη
10. Δούκα Ιωαν. Σημειώσεις ελληνικών χορών ΕΑΣΑ Θεσ/νικης. Θεσ/νικη 1980
11. Δρανδράκης Λ. Ο αυτοσχεδιασμός στον Ελληνικό δημοτικό χορό. Αθήνα 1993.
12. Δυτικομακεδονικοί Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια. Ομοσπονδία Δυτικομακ. σωματείων Θεσ/νικης
13. Ζάλιος Χρήστος, Παραδοσιακοί χοροί ήθη και έθιμα της Νάουσας, Νάουσα 2009.
14. Ζήκος Γιάννης, Ηλιάδης Ιάκωβος. Η χορευτική διαδικασία και οι σχέσεις πού διαμορφώνονται μεταξύ χορευτών, οργανοπαιχτών και των συμμετεχόντων στο χωριό Μελίκη Ημαθίας. 2^ο συνέδριο ΔΟΛΤ (σελ.47-54)
15. Ζήκος, Γ. & Παναγιωτοπουλου, Α.: Φαινομενολογία του ελληνικού παραδοσιακού χορού. Αθήνα: Τελέθριον, 1990.
16. Ζήκος, Γιάννης & Παναγιωτοπουλου, Αννα: "Ο χορός στο δρώμενο Ρουγκατσαρια στο χωριό Πολυκάστανο Βοΐου Κοζάνης", 2ο Παγκόσμιο Συνέδριο, 36-46. Α­θήνα: Δ.Ο.Λ.Τ, 1988.
17. Ζωγράφου, Μαγδαληνή: Εισαγωγή στον ελληνικό λαϊκό χορό. Αθήνα: Συμμετρία, 1991.
18. Ηλιάδης, Ιάκωβος & Ζήκος, Ιωάννης: "Η χορευτική διαδικασία... στο χωριό Μελίκη Ημαθίας", 2ο παγκόσμιο συνέδριο, 63-73. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ, 1988.
19. Ηλιάδης, Ιάκωβος: "Η συμμετοχή και η χορευτική παρουσία της γυναίκας στα χο­ρευτικά γεγονότα της Μελικής Ημαθίας", 6ο διεθνές συνέδριο "Εθνογραφία του χορού", 145-153. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ, 1992.
20. Καβακόπουλος Παντελής "Ενα σπάνιο αρχαίο μετρικό σχήμα στη δημοτική μουσική της Μα­κεδονίας", 5ο διεθνές συμπόσιο "Αρχαία Μακεδονία", 645-652. Θεσσαλονίκης 1992;
21. Καρακάσης, Σταύρος: "Μουσική αποστολή εις την περιφέρειαν Παγγαίου Μακεδο­νίας", Επετηρίς Λαογραφικού Αρχείου 13-14, 421-429. Αθήναι: Ακαδημία Αθη­νών, 1962.
22. Καραστεργίου, Αριστείδης: Δρυμός. Χωριό της επαρχίας Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονί­κη: 1975.
23. Κόκκινος Γιάννης, Ελληνικοί χοροί, Θεσ/νικη 1987.
24. Κουσιάδης Γεώργιος Αρχαίοι και νέοι ελληνικοί χοροί. Αθήναι· Μακροποδαράς 1949.
25. Κουσιάδης, Γεώργιος: Ελληνικοί και ευρωπαϊκοί χοροί. Αθήνα: 1950;.
26. Κουσιάδης, Γεώργιος: Ελληνικοί χοροί. Αθήναι: 1953.
27. Κουτσογιαννοπούλου-Ψωμά, Ελένη: Λαογραφικά Βέροιας και περιοχής Βέροια: Του­ριστικός Ομιλος, 1982.
28. Λάντζος Βασίλης Η μουσικοχορευτική παράδοση των Προμάχων. Αδημοσίευτη εργασία 1989.
29. Λουκόπουλος, Δημήτριος: "Σύμμεικτα λαογραφικά Μακεδονίας", Λαογραφία 6, 99-168. Αθήναι: Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, 1917.
30. Λουτζάκη, Ρένα "Χοροί της Ορεινής Σερρών. Καταγραφή με τη μέθοδο κινησιογραφίας του Laban", Εθνογραφικά 2, 97-128. Ναύπλιο: Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, 1979-80.
31. Λουτζάκη, Ρένα: "Οι ελληνικοί χοροί. Κριτική θεώρηση των βιβλίων του παραδοσια­κού χορού", Εθνογραφικά 8, 27-46. Ναύπλιο: Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, 1992.
32. Λυκεσάς Γιώργος, Οι Ελληνικοί χοροί, Θεσσαλονίκη 1993.
33. Λυκεσάς, Γεώργιος: "Το έθιμο και ο χορός του πρωτοψώματος", 6ο διεθνές συνέδριο, 16-21. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ., 1992.
34. Λυκεσάς, Γιώργος: Ελληνικοί χοροί από πολιτιστική-ιστορική και κοινωνιολογική άποψη. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 1989.
35. Λυκεσάς, Γιώργος: Οι ελληνικοί χοροί. 2η έκδοση. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 1993.
36. Μαγκούτης Πέτρος, Δημοτικοί χοροί της Εδέσσης και της περιοχής, περ. Εδεσσαϊκά χρονικά, τ. Β΄ τεύχος 9, Οκτώβριος 1975.
37. Μάνος, Κώστας: Λαογραφία Επταχωρίου-Βοΐου. Αθήνα: 1962.
38. Μαυροβουνιώτης Φ. Μαλκογεώργος Α. Αργυριάδου Ειρ. Ελληνικοί χοροί. Θεσ/νικη 2001
39. Μελίκη Γιώργη Τα λαογραφικά της Μελίκης. τόμοι Α,Β. Λαογρ. Όμιλ. Μελίκης.
40. Μελικής, Γιώργης: Οι Λαζαρίνες του Ρουμλουκιού. Θεσσαλονίκη: Λύκειο των Ελ­ληνίδων, 1977.
41. Μέλλιος, Λάζαρος: Λαογραφικά Φλωρίνης. Τόμος 1. Γιορτές. Φλώρινα: 1976.
42. Μουτσόπουλος, Ε.: "Ρυθμοί και χοροί Ελλήνων και Βουλγάρων", Λαογραφία 17, 505-548. Αθήναι: Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, 1957.
43. Μπάμπαλης, Ηλίας: Οι χοροί του Ρουμλουκιού. Πτυχιακή εργασία. Κομοτηνή: ΤΕ-ΦΑΑ Πανεπιστημίου Θράκης, 1990.
44. Μπαρτζώκας, Στέργιος: "Ο λαϊκός χορός σήμερα. Χοροί του Ρουμλουκιού", 1ο πα­γκόσμιο συνέδριο, 144-151. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ., 1987.
45. Μπέλλος, Α.: "Ο χορός της Ρόκας στη Γαλατινή", Μακεδονική Ζωή 192, 3-54. Θεσ­σαλονίκη: 1982.
46. Μπίκος Αθαν., Ελληνικοί χοροί, Αθήναι 1969.
47. Ναλμπάντης, Γιάννης: "Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί της Βόρειας Ελλάδος", Πανσερραϊκό Ημερολόγιο 10, 211-216. Σέρρες: 1984.
48. Νάτσης, Κωσταντίνος: Λαογραφικά στοιχεία και παραδοσιακοί χοροί του νομού Φλώρινας. Φλώρινα: Αριστοτέλης, 1990.
49. Νιτσιάκος Βασίλης. «ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ». ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ. ΚΟΝΙΤΣΑ 1994
50. Παπαγεράκης, Ιωάννης: "Άσματα, τοπωνύμια, ήθη και έθιμα Βάβδου και Βραστών", Χρονικά της Χαλκιδικής 19-20, 47-107. Θεσσαλονίκη: Ιστορική και Λαογρα­φική Εταιρεία Χαλκιδικής, 1970.
51. Παπαγεράκης, Ιωάννης: "Έθιμα και τραγούδια του γάμου Βάβδου", Χρονικά της Χαλκιδικής 1, 76-97. Θεσσαλονίκη: Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Χαλ­κιδικής, 1961.
52. Παπαδοπούλου, Στέλλα & Πραντσίδης Γιάννης Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί. Χειρόγραφες σημειώσεις. Θεσσαλονίκη: ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 32 σελ.
53. Παπαθανασίου, Μαυρουδής: "Λαογραφικά Αρναίας", Χρονικά της Χαλκιδικής 15-16, 669-788. Θεσσαλονίκη: Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Χαλκιδικής, 1968.
54. Παπαναούμ, Δημ.: Λαογραφικά Σιατίστης. Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1968.
55. Παπανικολάου, Φώτης: "Ο γάμος στη Δυτική Μακεδονία", Λαογραφία 19, 183-224. Αθήναι: Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, 1960-61.
56. Παπασπυρόπουλος Θεόδωρος 32 είδη ελληνικών χορών. Άσματα 46. Αθήνα Σιδερής 1931.
57. Παπασπυρόπουλος, Θεόδωρος: Ελληνικοί χοροί. Άσματα 35. Σειρά 2. Αθήνα: Σιδε­ρής, 1933.
58. Παπαχρήστος, Βασίλειος: "Εξελικτική πορεία του χορού", Αριστοτέλης 139, 15-25. Φλώρινα: Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος "Ο Αριστοτέλης", 1980.
59. Παπαχρήστος, Βασίλειος: Ελληνικοί χοροί. Αθήνα: 1960.
60. Παπαχρήστος, Βασίλειος: Λαογραφία και διδακτική των ελληνικών χορών. Θεσσα­λονίκη: 1972.
61. Παπαχρήστου Βασ. Χορευτικές δραστηριότητες του νομού Φλώρινας. Πρέσπες 1994
62. Παππάς, Βασίλης: "Τα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία στους παραδοσιακούς χο­ρούς της Χαλκιδικής:", Χρονικά της Χαλκιδικής.
63. Πετρίδης, Θεόδωρος: "Ο δίπατος χορός", 3ο Συμπόσιο Λαογραφίας, 593-626. Θεσσα­λονίκη: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 1979.
64. Πραντσίδης Γιάννης, Ο χορός στην ελληνική παράδοση και η διδασκαλία του, Εκδοτική Αιγινίου.
65. Πραντσίδης, Γιάννης: "Παρατηρήσεις στην διδασκαλία του ελληνικού παραδοσιακού χορού", 1ο Παγκόσμιο Συνέδριο, 200-204. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ., 1987.
66. Ράφτης Άλκης, Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού χορού, Αθήνα 1995.
67. Ράφτης, Αλκής: Ο κόσμος του ελληνικού χορού. Αθήνα: Πολύτυπο, 1985.
68. Ρούμπης Γιώργος, Ελληνικοί χοροί, Αθήνα 1999.
69. Ρούμπης, Γιώργος: Ελληνικοί χοροί. Γενικό μέρος, διδακτική, μουσικοκινητική ανά­λυση. Αθήνα: Σμπίλιας, 1990.
70. Σακελαρίου, Χ.: Ελληνικοί χοροί. Αθήνα: 1940.
71. Σερμπέζης, Βασίλης: Μεθοδική διδακτική του ελληνικού χορού. Σημειώσεις παραδό­σεων. Κομοτηνή: Πανεπιστήμιο Θράκης, 1989.
72. Σιαμπανόπουλος Κων/νος. Ο χορός στην περιοχή του νομού Κοζάνης. Όψεις του χορού. Θέατρο Δόρα Στράτου. Αθήνα. (σελ.147-161).
73. Σιαμπανόπουλος Κωνσταντίνος "Ο χορός στις γιορτές και τα πανηγύρια των χωριών του Νο­μού Κοζάνης", 1ο Παγκόσμιο Συνέδριο, 225-231. Αθήνα Δ.Ο.Λ.Τ, 1987.
74. Σιαμπανόπουλος, Κωνσταντίνος: "Ο χορός στην περιοχή του νομού Κοζάνης", 147-161, Ράφτης, Α. (επιμέλεια): Όψεις του χορού. Αθήνα: Θέατρο "Δόρα Στρά­του", 1993.
75. Σιαμπανόπουλος, Κωνσταντίνος: Αποκριάτικα Κοζάνης. Θεσσαλονίκη: Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών Νομού Κοζάνης, 1983.
76. Σιαμπανόπουλος, Κωνσταντίνος: Οι Λαζαρίνες. Θεσσαλονίκη: 1973.
77. Στράτου Δόρα, Όψεις του χορού, Θέατρο «Δόρα Στράτου» Αθήνα, Επιμέλεια Άλκη Ράφτη.
78. Στράτου, Δόρα: Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί. Ζωντανός δεσμός με το παρελθόν. Αθήνα: ΟΕΔΒ, 1979.
79. Στράτου, Δόρα: Μια παράδοση ...μια περιπέτεια. Οι ελληνικοί λαϊκοί χοροί. Αθήνα: Φέξης, 1964.
80. Στράτου, Δόρα: Οι λαϊκοί χοροί. Ενας ζωντανός δεσμός με το παρελθόν. Αθήνα: Θέατρο "Δόρα Στράτου", 1966.
81. Τενζεράκης Χρήστος. Η χορευτική παράδοση της περιοχής Αριδαίας. Επιστήμες για την τέχνη του χορού.(σελ.22-33).ΔΟΛΤ Αθήνα 1999.
82. Τζιμούλη Ελένη, Τρυφωνοπούλου Α, Σταματογιάννη Ε, Ζήκος Γ. Οι χοροί στη Γουμένισσα Κιλκίς και ο τρόπος που συμμετέχουν τα πρόσωπα στο χορό. 2^ο συνέδριο ΔΟΛΤ (σελ.179-186).
83. Τζιμούλη, Ελένη κ.ά.: "Οι χοροί στη Γουμένισσα Κιλκίς...", 2ο παγκόσμιο συνέδριο, 218-227. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ, 1988.
84. Τζινίκου-Κακούλη, Αθηνά Λαογραφικοί αντίλαλοι του Βελβεντού. Θεσσαλονίκη: 1979.
85. Τόσκα–Καμπά Σούλα, Παραδοσιακοί χοροί (Μακεδονίας-Θράκης), Αθήνα 1999.
86. Τσώνης, Κώστας: "Οργανοπαίχτες και λαϊκός χορός στον Πεντάλοφο Βοΐου", 2ο πα­γκόσμιο συνέδριο για την έρευνα του χορού, 228-234. Αθήνα: Δ.Ο.Λ.Τ., 1988.
87. Τυροβόλα Βασιλ. Ελληνικοί παραδοσιακοί χορευτικοί ρυθμοί. Αθήνα 2002.
88. Τυροβόλα Βασιλ. Ο Ελληνικός χορός. Αθήνα 2001.